თანამედროვე კულტურულ სივრცეში, რომელიც გადავსებულია ვარსკვლავების მიერ გამოცემული, ხშირად უსულო და ზედაპირული მემუარებით, მკითხველი ერთგვარი სკეპტიციზმით ეკიდება ნებისმიერ ახალ მცდელობას ამ ჟანრში. ჩვენ მივეჩვიეთ აჩრდილ-მწერლების მიერ გაპრიალებულ ისტორიებს, თვითგანდიდების ხელოვნურად აგებულ ნარატივებსა და სკანდალებზე აგებულ მარკეტინგულ სვლებს. სწორედ ამიტომ, როდესაც ხელში ვიღებთ ტომ ფელტონის წიგნს „ჯადოსნურ ჯოხს მიღმა“, ჩვენი პირველადი მოლოდინი, შესაძლოა, შემოიფარგლოს ჰარი პოტერის სამყაროს კულისებს მიღმა დარჩენილი ანეკდოტებისა და ნოსტალგიური მოგონებების კრებულით. მაგრამ პირველივე გვერდებიდან ცხადი ხდება, რომ ეს წიგნი სრულიად სხვა ფენომენია. ეს არ არის უბრალოდ მემუარი; ეს არის გულწრფელობის, თვითირონიისა და დაუცველობის იშვიათი შენადნობი, რომელიც სცდება ერთი, თუნდაც პლანეტარული მასშტაბის, ფრენჩაიზის საზღვრებს.
ფელტონი გვთავაზობს არა იმდენად საკუთარი ცხოვრების ქრონოლოგიას, არამედ ფსიქოლოგიურ პორტრეტს იმისა, თუ რას ნიშნავს, გაიზარდო მთელი მსოფლიოს თვალწინ, იყო პერსონაჟი, რომელიც ერთდროულად საყოველთაოდ ცნობილიცაა და საყოველთაოდ მოძულებულიც, და შემდეგ, ამ გიგანტური როლის დასრულების შემდეგ, სცადო, იპოვო საკუთარი თავი იმ ჩრდილის მიღმა, რომელიც შენზე გაცილებით დიდი ჩანს. ეს არის წიგნი არა მხოლოდ ჰარი პოტერის ფანებისთვის, არამედ ნებისმიერი ადამიანისთვის, ვისაც აინტერესებს დიდების ფსიქოლოგია, მსახიობის პროფესიის შიდა სამზარეულო და, რაც მთავარია, იდენტობის ძიების უნივერსალური, მტკივნეული და ხშირად ქაოტური პროცესი.
ქერა თმის ტვირთი: დრაკო მალფოის პარადოქსი
ნებისმიერი მსახიობისთვის, რომელიც საკულტო როლს ასრულებს, უდიდესი გამოწვევაა ამ პერსონაჟისგან საკუთარი პიროვნების გამიჯვნა. ტომ ფელტონის შემთხვევაში, ეს გამოწვევა ორმაგად რთული იყო. ის არ თამაშობდა გმირს, რომელსაც ბავშვები აღმერთებდნენ; ის იყო დრაკო მალფოი – ამპარტავანი, მშიშარა, რასისტი და ბული. ფელტონი უაღრესად საინტერესოდ და ღრმად აანალიზებს ამ პარადოქსს: როგორ უნდა აუხსნა ბავშვს, რომელიც ქუჩაში გხვდება და გეუბნება, რომ სძულხარ, რომ შენ სინამდვილეში ტომი ხარ და არა დრაკო? როგორ უმკლავდები იმ ფაქტს, რომ შენი პოპულარობა პირდაპირპროპორციულია იმ ნეგატიური ემოციისა, რომელსაც შენი პერსონაჟი იწვევს?
წიგნი ბრწყინვალედ გვიჩვენებს, რომ ფელტონი არასდროს ყოფილა მეთოდის მიმდევარი მსახიობი, რომელიც როლში „ცხოვრობდა“. გადასაღებ მოედანზე ის იყო ჩვეულებრივი ბიჭი, რომელიც ხუმრობდა, ისმენდა რეპს, იპარებოდა გაკვეთილებიდან და მეგობრობდა იმ მსახიობებთან, ვისაც ეკრანზე მტრობდა. მისი ურთიერთობა დენიელ რედკლიფთან, რუპერტ გრინტთან და განსაკუთრებით, ემა უოტსონთან, აღწერილია ისეთი სითბოთი და პატივისცემით, რომელიც სრულად ანგრევს ეკრანულ ანტაგონიზმს. ეს თავები ფასდაუდებელია დამწყები მსახიობებისთვის, რადგან ის ნათლად აჩვენებს პროფესიონალიზმის არსს: უნარს, შექმნა დამაჯერებელი პერსონაჟი, მაგრამ არასდროს დაკარგო კონტაქტი საკუთარ „მე“-სთან.
ფელტონი ასევე იკვლევს, თუ როგორ იმოქმედა ამ როლმა მის შემდგომ კარიერაზე. „პოტერის შემდგომი ნაბახუსევი“, როგორც ის უწოდებს, არის რეალური პრობლემა, როდესაც რეჟისორები და კასტინგის დირექტორები შენში მხოლოდ ერთ, კონკრეტულ სახეს ხედავენ. ეს არის ბრძოლა იარლიყის წინააღმდეგ, მცდელობა, დაამტკიცო, რომ შენი დიაპაზონი გაცილებით ფართოა, ვიდრე ერთი, თუნდაც გენიალურად შესრულებული, როლი.
ჯადოსნური ჯოხს მიღმა: იდენტობის ძიება ჰოგვორტსის შემდეგ
წიგნის ყველაზე ძლიერი და უნივერსალური ნაწილი სწორედ მაშინ იწყება, როდესაც ჰოგვორტსის კარიბჭეები საბოლოოდ იხურება. ფელტონი გულწრფელად აღწერს იმ სიცარიელის განცდას, რომელიც გიგანტური პროექტის დასრულებას მოსდევს. როდესაც ათი წლის განმავლობაში შენი ცხოვრება მკაცრად რეგლამენტირებულია, როდესაც გარშემო მზრუნველი პროფესიონალების მთელი არმია გახვევია, დამოუკიდებელ ცხოვრებაში გადასვლა შეიძლება შოკისმომგვრელი აღმოჩნდეს.
სწორედ აქ ვლინდება წიგნის მთავარი სათქმელი, რომელიც სცდება მსახიობის პროფესიას. ეს არის ისტორია ნებისმიერ ახალგაზრდაზე, რომელიც ცხოვრების ერთი დიდი თავის დასრულების შემდეგ ცდილობს, იპოვოს თავისი ადგილი სამყაროში. ფელტონი გადადის ლოს ანჯელესში, დიდების მექაში, მაგრამ პოულობს არა ახალ შესაძლებლობებს, არამედ მარტოობასა და მიმართულების დაკარგვის განცდას. ის არ ხატავს ჰოლივუდის გლამურულ სურათს; პირიქით, ის აშიშვლებს მის სიყალბეს, ზედაპირულობასა და იმ წნეხს, რომელსაც ის ახალგაზრდა მსახიობებზე ახდენს.
ამ თავებში ჩვენ ვხედავთ არა დრაკო მალფოის, არამედ უბრალოდ ტომს – ბიჭს, რომელსაც უყვარს თავისი ძაღლი, გატაცებულია მუსიკით, პოულობს შვებას თევზაობაში და ცდილობს, გაუმკლავდეს იმ ფაქტს, რომ მისი ცხოვრების პიკი, შესაძლოა, უკვე წარსულში დარჩა, საკუთარი 20-იანი წლების დასაწყისში. ეს არის უაღრესად მომწიფებული და მტკივნეული რეფლექსია, რომელიც ბევრ მკითხველს საკუთარ გამოცდილებას გაახსენებს, განურჩევლად იმისა, ყოფილან თუ არა ისინი ოდესმე კინოკამერის წინ.
ქაოსის აღიარება: ლოს ანჯელესის ლაბირინთი და საკუთარი თავის პოვნა
წიგნის სათაურში ნახსენები „ქაოსი“ არ არის უბრალო მეტაფორა. ფელტონი საოცარი სიმამაცითა და დაუცველობით საუბრობს თავის ბრძოლაზე მენტალურ ჯანმრთელობასთან და ალკოჰოლთან. ის არ ცდილობს, საკუთარი თავი წარმოაჩინოს ტრაგიკულ გმირად ან მსხვერპლად. ის აღწერს პროცესს, თუ როგორ გახდა ალკოჰოლი მისთვის არა გასართობი, არამედ რეალობისგან გაქცევის, შფოთვის ჩახშობისა და შინაგანი სიცარიელის ამოვსების საშუალება. მისი აღწერა იმისა, თუ როგორ შეიძლება, ადამიანი ფუნქციონირებდეს გარეგნულად ნორმალურად, მაგრამ შინაგანად იშლებოდეს, შემზარავად ცხადი და დამაჯერებელია.
კულმინაცია არის არა დრამატული კრახი, არამედ ჩუმი, მაგრამ მტკიცე ინტერვენცია მისი მეგობრების, აგენტისა და მენეჯერის მხრიდან. რეაბილიტაციის ცენტრში გატარებული პერიოდის აღწერა ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი ნაწილია წიგნში. ფელტონი არღვევს ტაბუს და საუბრობს თერაპიის, დახმარების თხოვნის მნიშვნელობაზე. ის გვიჩვენებს, რომ ნამდვილი სიძლიერე არა პრობლემების დამალვაა, არამედ მათი აღიარება და მათთან ბრძოლის დაწყებაა. ეს არის გზავნილი, რომელიც სცილდება ჰოლივუდს და ეხება ნებისმიერ ადამიანს, ვინც ოდესმე უგრძვნია, რომ მარტოა პირად ბრძოლაში. ეს არის მომენტი, როდესაც ტომ ფელტონი საბოლოოდ ამარცხებს დრაკო მალფოის – არა ჯადოსნური ჯოხით, არამედ საკუთარი დაუცველობის აღიარებით.
რატომ არის ეს წიგნი იმაზე მეტი, ვიდრე უბრალოდ მოგონება?
„ჯადოსნურ ჯოხს მიღმა“ არის იშვიათი და ძვირფასი წიგნი. ის ახერხებს, იყოს ერთდროულად სასაცილო და გულისამაჩუყებელი, მსუბუქი და ღრმა. ტომ ფელტონის სამწერლო ნიჭი, მისი იუმორის გრძნობა და დაუნდობელი გულწრფელობა ამ წიგნს აქცევს არა უბრალოდ მემუარად, არამედ სრულფასოვან ლიტერატურულ ნაწარმოებად. მიუხედავად იმისა, რომ „პოტერის“ სამყაროს ერთგული თაყვანისმცემლები მასში განსაკუთრებულ, ნოსტალგიურ შრეებს აღმოაჩენენ, წიგნის ემოციური ბირთვი აბსოლუტურად ყველასთვის გასაგები და ახლობელია.
ეს არის აუცილებელი საკითხავი არა მხოლოდ ფანებისთვის, არამედ დამწყები მსახიობებისთვის, რომლებიც მიიღებენ ფასდაუდებელ გაკვეთილებს პროფესიის შესახებ, და ზოგადად, ნებისმიერი მკითხველისთვის, ვინც აფასებს კარგად დაწერილ, ადამიანურ ისტორიას ბრძოლის, დაცემისა და, საბოლოოდ, საკუთარი თავის პოვნის შესახებ. ფელტონმა დაამტკიცა, რომ მისი ყველაზე დიდი მაგია ჯადოსნურ ჯოხს მიღმა იმალებოდა.
