შვიდი წამყვანი საქველმოქმედო ფონდის კოალიციამ „ლიტერატურული ხელოვნების ფონდის“ (Literary Arts Fund) დაარსების შესახებ განაცხადა. ეს არის უპრეცედენტო, 50 მილიონი დოლარის ღირებულების ინიციატივა, რომელიც მიზნად ისახავს აშშ-ში არაკომერციული ლიტერატურული სფეროს გაძლიერებას.
კოალიცია, რომლის ინიციატორიც მელონის ფონდია, აერთიანებს ფორდის ფონდს, ჰოთორნდენის ფონდს, ლანანის ფონდს, ჯონ და კეტრინ მაკარტურების ფონდს, პოეზიის ფონდსა და ერთ ანონიმურ ფონდს. ახლად შექმნილი ფონდი მომდევნო ხუთი წლის განმავლობაში მინიმუმ 50 მილიონ დოლარს გაანაწილებს.
პრობლემა: ლიტერატურა – ყველაზე ნაკლებად დაფინანსებული ხელოვნება
ინიციატივის აუცილებლობას სტატისტიკური მონაცემებიც ადასტურებს. აშშ-ში ლიტერატურა ხელოვნების ყველაზე ნაკლებად დაფინანსებული დისციპლინაა. 2023 წელს ხელოვნების სფეროში გაცემული 5 მილიარდი დოლარის საგრანტო დაფინანსებიდან ლიტერატურაზე მხოლოდ 1.9% მოდიოდა. ეს მუდმივი დისბალანსი, სახელმწიფო დაფინანსების შემცირებასა და მზარდ საოპერაციო ხარჯებთან ერთად, სერიოზულ გამოწვევებს უქმნის არაკომერციულ ლიტერატურულ ორგანიზაციებს.
სწორედ ეს ორგანიზაციები ასრულებენ კრიტიკულ როლს ამერიკული ლიტერატურის განვითარებაში: ისინი მხარს უჭერენ როგორც აღიარებულ, ისე დამწყებ და ისტორიულად ნაკლებად წარმოდგენილ ავტორებს, ატარებენ წიგნის ფესტივალებს, აქვეყნებენ ნათარგმნ ლიტერატურას და მწერლებს რეზიდენციებისა და სტიპენდიების საშუალებით ეხმარებიან.
„არაკომერციული გამომცემლების გარეშე ამერიკული ლიტერატურა დიდი ხნის წინ შეჩერდებოდა,“ – განაცხადა პულიცერის პრემიის ლაურეატმა მწერალმა, პერსივალ ევერეტმა. „ეს ინიციატივა არის იმ ტიპის მხარდაჭერა, რომელიც ჩვენი კულტურის მთელ შემოქმედებით ლანდშაფტს გამოაცოცხლებს.“
ფონდის სტრუქტურა და მიზნები
ფონდს უხელმძღვანელებს ლიტერატურის სფეროს გამოცდილი მენეჯერი, ჯენიფერ ბენკა, რომელიც ბოლო 20 წლის განმავლობაში ისეთ ორგანიზაციებს ხელმძღვანელობდა, როგორებიცაა „ამერიკელ პოეტთა აკადემია“. ფონდის ფისკალური სპონსორია „სამოქალაქო ინოვაციების ეროვნული ცენტრი“.
„ლიტერატურული ხელოვნება გამოხატავს იმას, თუ ვინ ვართ ჩვენ, როგორც ხალხი,“ – აღნიშნა მელონის ფონდის პრეზიდენტმა, ელიზაბეტ ალექსანდერმა. „ამერიკულ ფილანთროპიას შეუძლია უფრო დიდი როლი შეასრულოს იმ ლიტერატურული ორგანიზაციების ფინანსური ინფრასტრუქტურის გაძლიერებაში, რომლებიც ამ შემოქმედებით ადამიანებს ემსახურებიან.“
ინიციატივას უკვე შეუერთდნენ ახალი წევრებიც, მათ შორის ჰიუსტონის, ჯერომისა და მაკნაითის ფონდები.
ფონდი გრანტებს გასცემს აშშ-ში რეგისტრირებულ არაკომერციულ ლიტერატურულ ორგანიზაციებსა და გამომცემლებზე, რომლებიც მხარს უჭერენ პოეზიის, პროზისა და დოკუმენტური ლიტერატურის თანამედროვე ავტორებს. საგრანტო განაცხადების მიღება ყოველწლიური ღია კონკურსის წესით 10 ნოემბრიდან დაიწყება.
დეტალური ინფორმაცია ხელმისაწვდომია ფონდის ოფიციალურ ვებგვერდზე: literaryartsfund.org/grants
