ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობაზე გამართულმა შეხვედრებმა საგამომცემლო სფეროსა და ლიტერატურულ თარგმანზე ხელოვნური ინტელექტის გავლენით გამოწვეული წინააღმდეგობები გამოავლინა. როგორც გამოცემა Publishing Perspectives-ი წერს, ჩეხეთის პავილიონში წარმოდგენილმა კვლევებმა აჩვენა, თუ როგორ იყენებენ დარგის პროფესიონალები ახალ ტექნოლოგიებს და რატომ შიშობენ მთარგმნელები შემოსავლის დაკარგვის გამო. წლევანდელ პროგრამაში არაერთი თემა განიხილებოდა, რასაც ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობა 2026: პროფესიული პროგრამის მთავარი მოვლენები მიმოიხილავს, თუმცა დისკუსიების მნიშვნელოვანი ნაწილი უშუალოდ მთარგმნელობით საქმიანობას დაეთმო.
7 ოქტომბერს ბაზრობის საპატიო სტუმრის – ჩეხეთის – პავილიონში გაიმართა სესია სახელწოდებით „AI in Translation and Publishing Practice“, რომელსაც ანა ლუნიაკოვა უძღვებოდა. შეხვედრაზე წარადგინეს ლიტერატურულ მთარგმნელთა ასოციაციების ევროპული საბჭოს (CEATL) გამოკითხვის შედეგები, რომელშიც 1785-მა რესპონდენტმა მონაწილეობა მიიღო. გამოკითხულთა 77%-ზე მეტი გენერაციული ხელოვნური ინტელექტის როლს თარგმანსა და გამომცემლობაში უარყოფითად აფასებს, ხოლო 37%-მა პროფესიის დატოვებაზეც კი იფიქრა, რის მთავარ მიზეზადაც სწორედ ხელოვნური ინტელექტი დაასახელა.
ამასთან, გამოკითხულთა თითქმის 30%-მა აღნიშნა, რომ ახალი ტექნოლოგიების გამო შეკვეთების რაოდენობა შეუმცირდა, თუმცა ნახევარს სამუშაოს მოცულობა არ შეცვლია. მთარგმნელთა დაახლოებით 70%-მა ხელოვნური ინტელექტი საკუთარ საქმიანობაში კვლევისთვის, კონკრეტული ფრაზების მოსაძებნად ან ასოციაციური ტესტებისთვის გამოსცადა. ამავე დროს, რესპონდენტთა მესამედმა მანქანური თარგმანის შემდგომი რედაქტირების შეთავაზება მიიღო, ხოლო მათგან, ვინც შეთავაზებას დათანხმდა, თითქმის სამმა მეოთხედმა აღნიშნა, რომ ასეთი სამუშაო სტანდარტულ თარგმანზე დაბალი ტარიფით ანაზღაურდება.
ვითარების შეფასებისას ფრანჩესკა ნოვაირამ აღნიშნა:
მათ ნამდვილად არ შეუძლიათ, მთარგმნელობით საქმიანობაში ეს მიდგომა – „საკმარისად კარგია“ – მიიღონ.
ხელოვნური ინტელექტი და საგამომცემლო პრაქტიკა
გამომცემლობებში არსებულ ვითარებაზე ჩეხური კვლევის – HumanAId-ის – მონაცემებიც მეტყველებს, რომელშიც 142 სპეციალისტი გამოიკითხა. ათიდან თითქმის ცხრა რესპონდენტისთვის ხელოვნური ინტელექტის გამოყენების გადამწყვეტი ან მნიშვნელოვანი მოტივაცია დროის დაზოგვა აღმოჩნდა. მარკეტინგისა და დიზაინის თანამშრომლები ტექნოლოგიას უფრო აქტიურად ნერგავენ, ხოლო რედაქტორები და კორექტორები სიფრთხილეს იჩენენ და ყველაზე ნაკლებად კმაყოფილნი არიან. 30-იდან 39 წლამდე ასაკის გამოკითხულთა დაახლოებით 70% კი ხელოვნური ინტელექტის გამოყენების გამო ზეწოლას გრძნობს და თავს არაკომფორტულად გრძნობს.
დისკუსია Dialogue Stage-ის სცენაზე გაიმართა, სადაც ემა ჰაუსის მოდერატორობით ჩაღრმავებული კითხვის, საავტორო უფლებებისა და განათლების საკითხები მიმოიხილეს. კომპანია Clube de Autores-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა რიკარდო ალმეიდამ განაცხადა, რომ მათი ხელოვნური ინტელექტის სერვისების მყიდველთა თითქმის ნახევარს გამომცემლები შეადგენენ. ლიუბლიანის უნივერსიტეტის პროფესორმა მიჰა კოვაჩმა კი ყურადღება იმაზე გაამახვილა, რომ ინგლისურ ენაზე მორგებულმა თარგმანის ხელსაწყოებმა შესაძლოა სხვა ენებში ინგლისური სინტაქსისა და მეტაფორების დამკვიდრება გამოიწვიოს. კოვაჩის თქმით, უნივერსიტეტის გამოკითხვები აჩვენებს, რომ სტუდენტები სულ უფრო მეტ მზადყოფნას გამოხატავენ, რომ გადამოწმებულ და სანდო ინფორმაციაში გადაიხადონ.
