16 ოქტომბერს, ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობის ცენტრალურ სცენაზე, გაიმართა დისკუსია იმის შესახებ, თუ როგორ შეუძლიათ გამომცემლებს სამ სხვადასხვა რეგიონში გაუძლონ ზეწოლას გამოცემის, კითხვისა და გამოხატვის თავისუფლებაზე.
აშშ: „ჩუმი ცენზურა“ და სამართლებრივი ბრძოლა
Penguin Random House-ის წარმომადგენელმა, ანკე შტაინეკემ, ისაუბრა აშშ-ში კულტურული და საგანმანათლებლო ლანდშაფტის დრამატული სისწრაფით ცვლილებაზე. მან აღნიშნა, რომ ათასობით წიგნის აკრძალვას საგანმანათლებლო სფეროს წარმომადგენლებზე „შემაკავებელი ეფექტი“ აქვს. ამ მოვლენას მან „ჩუმი ცენზურა“ უწოდა – როდესაც ბიბლიოთეკარები და მასწავლებლები, მოსალოდნელი თავდასხმების შიშით, პრევენციულად, ჩუმად იღებენ წიგნებს თაროებიდან.
შტაინეკემ წარმოადგინა წინააღმდეგობის სამი მთავარი მიმართულება:
- სამართლებრივი ბრძოლა: გამომცემლობა რამდენიმე შტატს უჩივის არაკონსტიტუციური კანონების გამო.
- საჯარო კამპანიები: მათ წამოიწყეს კამპანია „აკრძალული წიგნების ფურგონი“, რომლის ფარგლებშიც 6,000-ზე მეტი აკრძალული წიგნი დაარიგეს და 25,000-ზე მეტი გადასცეს ბიბლიოთეკებს.
- რესურსების შექმნა: ისინი ამზადებენ მასალებს (მაგალითად, 700-მდე წიგნის მოკლე შინაარსს არგუმენტებით), რათა დაეხმარონ ბიბლიოთეკარებსა და მასწავლებლებს, დაიცვან წიგნები ბიბლიოთეკებში.
ეგვიპტე: არაფორმალური შეზღუდვები და თვითცენზურა
ეგვიპტელი გამომცემლის, შერიფ ბაქრის, თქმით, მათ ქვეყანაში ვითარება მკვეთრად განსხვავებულია. აქ პრობლემა არა ოფიციალური ცენზურა, არამედ არაფორმალური შეზღუდვებია, მაგალითად, წიგნის ბაზრობებზე სტენდის ქონის უფლების ჩამორთმევა, რამაც შეიძლება გამომცემელი გააკოტროს.
ასევე, არაბულენოვანი გამომცემლები ცდილობენ, თავიანთი პროდუქცია არაბული სამყაროს მრავალ ქვეყანას მოარგონ, რის გამოც ხშირად თავს იკავებენ „პრობლემური“ პასაჟებისგან. ეს ყველაფერი კი თვითცენზურას იწვევს. თუმცა, ბაქრის თქმით, მკითხველები მიუწვდომელი წიგნების წასაკითხად გზებს მაინც პოულობენ, ხშირად – პირატული ვებსაიტების მეშვეობით.
სამხრეთ კორეა: 5 გაკვეთილი საომარი მდგომარეობის პირობებში
კორეის გამომცემელთა ასოციაციის წარმომადგენელმა, ჯეჰო კანგმა, ისაუბრა ქვეყანაში 2025 წლის დეკემბერში საომარი მდგომარეობის გამოცხადების დრამატულ შედეგებზე, რამაც მედია სამხედრო კონტროლს დაუქვემდებარა. მისი თქმით, ეს არ იყო უეცარი მოვლენა, არამედ საგამომცემლო ინდუსტრიაზე წლების განმავლობაში არსებული სისტემური წნეხის კულმინაცია.
ამ გამოცდილებაზე დაყრდნობით, კანგმა მსოფლიოს გამომცემლებს წინააღმდეგობის 5 პრაქტიკული გაკვეთილი შესთავაზა:
- შექმენით ინსტიტუციური მეხსიერება: შეინახეთ ყველა დოკუმენტი. წინააღმდეგობის ისტორია მომავალშიც გამოგადგებათ.
- მიაღწიეთ ფინანსურ დამოუკიდებლობას: რათა მთავრობამ დაფინანსება ბერკეტად ვერ გამოიყენოს.
- მოემზადეთ „სამართლებრივი ომისთვის“: შექმენით წევრების მიერ დაფინანსებული იურიდიული თავდაცვის ფონდები, შეაგროვეთ მტკიცებულებები და ითანამშრომლეთ იურისტებთან კრიზისამდე.
- დაამყარეთ პარტნიორობა: ითანამშრომლეთ მედიის თავისუფლებისა და კონსტიტუციური უფლებების დამცველ ჯგუფებთან.
- იყავით მზად სწრაფი მოქმედებისთვის: წინასწარ მოამზადეთ განცხადებები, სპიკერები და საკომუნიკაციო არხები, რომელთა გათიშვაც ადვილი არ იქნება. როდესაც დემოკრატიას საფრთხე ემუქრება, სისწრაფეს გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს.
კანგმა სიტყვა საერთაშორისო სოლიდარობისკენ მოწოდებით დაასრულა და აღნიშნა, რომ საერთაშორისო საზოგადოების დაგმობა ავტორიტარულ რეჟიმებს რეპუტაციულ ზიანს აყენებს. ამ მოსაზრებას პანელის ყველა მონაწილე დაეთანხმა.
